Niniejsza prezentacja elektroniczna jest efektem kilkumiesięcznej realizacji programu Kapliczki i krzyże z ziemi bocheńskiej zrealizowanego ze środków Narodowego Centrum Kultury.
Zgodnie z definicją podaną w Wikipedii kapliczka to niewielka budowla kultowa, wznoszona przy drogach lub rozdrożach w celach wotywnych, dziękczynnych, obrzędowych itp., w najprostszej formie drewniana skrzynka z obrazem lub rzeźbą – świątkiem Jezusa, Matki Bożej lub świętego zawieszona na drzewie lub słupie. W formie rozbudowanej niewielka forma architektoniczna drewniana lub murowana, czasami mała kaplica.
Powszechnie przyjmuje się, iż kapliczki powstawały od najdawniejszych czasów, niektórzy uważają, że powstawały one na ziemiach polskich w początkach chrześcijaństwa. Motywy powstania można podzielić na trzy kategorie: kapliczka jako pomnik (upamiętniają ważne wydarzenia, jubileusz, miejsce pobytu), kapliczka jako rodzaj modlitwy (przeproszenie, pokuta za grzechy lub złe czyny, podziękowanie za ocalenie życia, przywrócenie do zdrowia itp.), kapliczka jako pragnienie odwrócenia bądź przeciwstawienia się złu. Kapliczki i krzyże przydrożne na trwale wpisały się w krajobraz ziemi bocheńskiej, którym na potrzeby niniejszego opracowania objęliśmy powiat bocheński w obecnych granicach. Znaleźliśmy tutaj i opisaliśmy 632 kapliczki i krzyże przydrożne. Nie uwzględniliśmy w opisie kaplic, w których na co dzień sprawowana jest Msza święta, kaplic i krzyży cmentarnych, krzyży znajdujących się na dziedzińcach kościołów. Te obiekty znajdą się w przygotowanym przez nas opracowaniu Parafie ziemi bocheńskiej. Mamy świadomość, że inwentaryzacja przez nas przeprowadzona może nie być w 100% pełna, bowiem w kilku przypadkach mimo wielokrotnych poszukiwań nie udało nam się dotrzeć do miejsc, gdzie zdaniem starszych mieszkańców miał kiedyś stać krzyż. Podobnie także w trakcie realizacji projektu postawiono kilka nowych kapliczek. Wobec powyższego bardzo prosimy Czytelników niniejszej strony internetowej o kontakt z nami, jeżeli zauważą jakieś braki lub powstanie nowa kapliczka czy krzyż.
Na ziemi bocheńskiej stoją kapliczki z XVII, XVIII, XIX i XX wieku, w wieku XXI też powstają nowe. Najwięcej kapliczek powstało na przełomie XIX i XX wieku, duża ich część została zrealizowana w zakładzie kamieniarskim Wojciecha Samka w Bochni. Miał tak dużo zamówień w tamtym czasie, że pracowało u niego kilkudziesięciu kamieniarzy. Kapliczki i krzyże były realizowane także przez innych kamieniarzy takich jak: Teodor Twaróg, Antoni Hajdecki, Franciszek Adamek, Maciej Frączek, Szymon Rębilas, Kazimierz Juszczyk, Stanisław Twardosz z Lipnicy Górnej czy Józef Paczyński z Lipnicy Murowanej, Urban Pajor i jego syn Mikołaj, Franciszek Skowroński, Szymon Broniszewski, Józef Strach.
Najstarsza zachowana kapliczka, tzw. kapliczka szwedzka, pochodzi z 1656 roku i znajduje się w Kamionnej, najnowsze ustawiono w ostatnich miesiącach. Powiat bocheński obejmuje 9 samorządów. W mieście Bochnia udało nam się znaleźć 62 obiekty (autor opracowania – Janusz Paprota), w gminie Bochnia – 103 (autor opracowania Iwona Świętek), w gminie Drwinia – 78 (autor opracowania – Łucja Piątkowska), gmina Lipnica Murowana – 68 (autor Czesław Anioł), gmina Łapanów – 36 (autor opracowania Piotr Sionko), gmina Nowy Wiśnicz – 116 (autor opracowania – Kazimierz Olchawa), gmina Trzciana – 49 (autor opracowania – Tadeusz Olszewski), gmina Żegocina – 63 (autor opracowania Tadeusz Olszewski),Rzezawa - 58 (autor opracowania - Jan Truś).

Kapliczki i krzyże z ziemi bocheńskiej
realizacja: Ziemia Bocheńska Stowarzyszenie Rozwoju Regionu z siedzibą w Proszówkach